Lezing: Archeologie van Friesland en Groningen
Door: archeoloog Diana de Wild
Wanneer: maandag 26 oktober
Tij: 14:00 – 15:30 uur
Waar: Theater De Luifel, Herenweg 96, 2101 MP Heemstede
Kosten: € 14,50
Aanmelden en betalen: klik op onderstaande knop
Archeologie in de noordelijke provincies
Een hunebed in een Gronings Museum? Goedbewaarde IJzertijdboerderijen in een wierde? Bijzondere Romeinse vondsten in terp? Er zijn veel archeologische schatten gevonden in de provincies Groningen en Leeuwarden. Een deel daarvan ligt in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, maar er zijn verspreid over de twee noordelijke provincies aardig wat grotere en kleine musea, waar vondsten uit de prehistorie, Romeinse tijd (ja, ook in het noorden van Nederland) en de vroege Middeleeuwen te vinden zijn. Deze kleine collecties vormen het uitgangspunt van deze lezing. Wat vertellen zij ons over de prehistorie en geschiedenis van het noordelijkste deel van Nederland?
Brugum en Delfzijl
We beginnen in Burgum, waar in de jaren zeventig een nederzetting met ovale hutten werd gevonden van iets meer dan 7000 jaar geleden. Een spectaculaire vondst uit de tijd van de verzamelaars/jagers! Er zijn op verschillende plekken in Nederland reconstructies van deze hutten gemaakt. Heerlijk comfortabel kan ik als tijdelijk bewoner van deze gereconstrueerde hutten bevestigen. Helaas heeft nieuw archeologisch onderzoek grote twijfels bij de reconstructie uit de jaren zeventig. Wat blijft er over van deze nederzetting in modern archeologisch licht? Daarna gaan we naar Delfzijl, waar een echt hunebed in het MuzeeAquarium te zien is. Het is in 1982 gevonden in Heveskesklooster. De mensen die de hunebedden bouwden waren de eerste boeren in het noorden van Nederland. Wat gebeurde er eigenlijk in een hunebed en kan het hunebed in Delfzijl daar meer over vertellen?
Terp van Ezinge
Heel goed bewaard is een kleine IJzertijdnederzetting in de wierde (Gronings voor terp) van Ezinge. De huizen waren in die tijd gebouwd van hout, leem en riet. Dat blijft over het algemeen geen 2500 jaar bewaard. De bekende Nederlandse archeoloog van Giffen vond in Ezinge de onderkant van de boerderijen bij opgravingen in de jaren dertig van de vorige eeuw in redelijk goede staat terug. Zo goed dat niet alleen de buitenkant van de boerderijen kon worden gereconstrueerd, maar ook de binnenwanden.
Romeinse vondsten boven de Rijn
De Romeinen kwamen aan het begin van de jaartelling naar ons land. Hoewel de Rijn in de loop van de eerste eeuw n.Chr. de grens van het Romeinse Rijk werd, is de invloed van Rome tot ver boven deze grens te vinden. Zo zijn er Romeinse beeldjes gevonden in Wijnaldum. In de terp van Groot Tolsum is zelfs een wastafeltje met een Latijnse tekst gevonden. Op veel plaatsen in de provincie zijn scherven Romeins aardewerk gevonden. Hoe kijken archeologen tegenwoordig tegen de relatie tussen de Frisii en de Romeinen aan?
Wijnaldum
De terp van Wijnaldum werd in de vroege middeleeuwen één van de belangrijkste nederzettingen in het noorden van Nederland. Uit de rijke vondsten uit de zevende eeuw n.Chr. blijkt dat hier een machtig vorst gewoond moet hebben. Een prachtige vergulde mantelspeld van zilver met inleg van almandijn uit India laat zien hoe rijk de machthebbers van Wijnaldum in de vroege middeleeuwen waren.
Koning Redbad
Dit verhaal sluit goed aan bij de grote tentoonstelling van koning Redbad, die nu in het Fries Museum te zien is. Redbad leefde aan het einde van de zevende en het begin van de achtste eeuw v.Chr.. Zijn macht reikte van het noorden tot het midden van Nederland. In de tentoonstelling wordt het verhaal van zijn leven gereconstrueerd uit de weinige bronnen die er zijn. Ook archeologische vondsten zoals de mantelspeld van Wijnaldum zijn in de tentoonstelling te zien. De lezing geeft een overzicht van deze grote tentoonstelling.
